Güneş Enerjisi Sistemi Kullanan İşletmelerde Kompanzasyon
article cover imageApollo IoT 18 Ağustos 2023

Güneş Enerjisi Sistemi Kullanan İşletmelerde Kompanzasyon

article-cover-imageGüneş Enerjisi Sistemi Kullanan İşletmelerde Kompanzasyon başlıklı yazıda GES'li işletmelerde kompanzasyona değindik.

Güneş Enerjisi Sistemi Kullanan İşletmelerde Kompanzasyon

Güneş enerjisi sistemi kullanan firmalar için reaktif güç ve kompanzasyon oldukça önemli iki kavram. Bu yazımızda son yılların oldukça popüler olan uygulamalarından güneş enerji santrallerinin ve çatısında GES bulunan işletmelerin yaşadığı çok önemli bir sorununa değineceğiz: yenilenebilir enerji sistemlerinde reaktif güç kontrolü!

image.png

ÖNCE GÜNEŞİ TANIYALIM

Güneş enerjisi, kurulum ve kullanım kolaylığına sahiptir. Ayrıca çevreyi kirletmemesi ve zararlı atık oluşturmaması gibi özellikleriyle de yenilenebilir bir enerji kaynağıdır. Güneş enerjisi, güneşin çekirdeğinde yer alan füzyon süreci (hidrojen gazının helyuma dönüşmesi) ile açığa çıkan ışıma enerjisidir.

Metrekare Başına Düşen Güneş Enerjisi Miktarı

Güneş, yaklaşık 3,9x1026 W güç yayan, temiz ve tükenmez bir yenilenebilir enerji kaynağıdır. Güneşten yayılan bu enerjinin çok az bir miktarı Dünyaya ulaşmaktadır. Atmosferin dış yüzeyindeki her metrekareye ortalama 1367 W güç düşmektedir. Atmosfere gelen bu ışımanın genellikle X ışınlarından ve ultraviyole ışınlardan oluşan bir kısmını emer. Bir kısmını ise yansıtmaktadır.

Bu derece büyük ve yenilenebilir enerji kaynağının değerlendirilmesi adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan çalışmalar hız kazanmıştır. Ülkeler fosil kaynakların çevreye verdiği zararlardan kaçınmak için yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmıştır. Bu sayede güneş enerjisinden ısı ve elektrik üretimi ile ilgili birçok araştırma yapılmaktadır. Bu araştırmalarla kullanım yıllar geçtikçe artmaktadır. Güneş enerjisinden elektrik üretimi için birden fazla metot vardır. Buna rağmen genellikle güneşten gelen ışığın doğrudan elektriğe çevrildiği fotovoltaik sistemlerin kullanımına eğilim vardır.

Güneş enerjisinden yararlanma konusundaki çalışmalar özellikle 1970'lerden sonra hız kazanmış; güneş enerjisi sistemleri teknolojik olarak ilerleme ve maliyet bakımından azalma göstermiştir. Yani güneş çevresel olarak temiz bir enerji kaynağı olarak kendini kabul ettirmiştir. Özellikle temiz bir enerji kaynağı olması ve kurulumdan sonra düşük maliyetle çalışması güneş enerjisinin önemini arttırmaktadır.

Türkiye’nin Güneş Enerjisi Potansiyeli

Ülkemiz, coğrafi konumu nedeniyle önemli bir güneş enerjisi potansiyeline sahiptir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca hazırlanan, Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli Atlasına (GEPA)  göre, ortalama yıllık toplam güneşlenme süresi 2741 saat olup ortalama yıllık toplam ışınım değeri 1.527,46 kWh/m2 olarak hesaplanmıştır. Haziran 2022’ye göre GEPA’da yer alan genel potansiyel görünümü ve aylık ortalama global radyasyon dağılımı aşağıda yer almaktadır.

image.png

Toplam Güneş Radyasyonu

Güneş enerjisine dayalı kurulu gücümüz günden güne artıyor. 2035 yılı için güneş enerjisi kurulu güç hedefi 52,9GW olarak yetkili kurumlarca belirtilmektedir.

Güneş Enerjisinden Elektrik Enerjisine

Güneş enerji santrallerindeki fotovoltaik paneller yardımıyla güneş enerjisi elektrik enerjisine çevrilebilir.  İşletmelerin ihtiyaç duyduğu enerji bu sistemlerden karşılanmaktadır. Buraya kadar her şey mükemmel! Fakat işletmelerimiz sadece saf rezistif yüklerden oluşmuyor. Bundan dolayı işletmeler için sadece aktif güç yeterli değildir. Aynı zamanda gerekli manyetik ve/veya elektrik alanın oluşturulması için reaktif güce de ihtiyaç duyulmaktadır. Inverter tabanlı yenilenebilir enerji kaynaklarındaki inverterlerin power factor’u 1’e ayarlanmakta ve genellikle aktif güç üretecek şekilde kullanılmaktadır. Aslında inverter power factoru istenen değere ayarlanabilir, sisteme aktif gücün yanında reaktif güç de verilebilir. Tabi ki bunun da bazı avantaj ve dezavantajları olabilir fakat bunu başka bir yazımızda değerlendirelim.

GES’ler işletmelerdeki aktif güç ihtiyacını karşılar. Diğer yandan işletmenin ihtiyacı olan reaktif güç ise şebekeden karşılanmaktadır. Bu durumda da işletmenin reaktif güç kontrolü son derece karmaşık ve önemli bir hal almaktadır.

Bilindiği gibi tüketiciler için reaktif enerji kullanım bedelinin belirli sınırları vardır. Bu sınırlar Resmi Gazete’nin 30 Nisan 2022 tarihli sayısında yayınlananDağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul Ve Esaslar” yönetmeliğinde reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı olarak tanımlanmıştır. Yönetmeliğe göre tüketiciye iki şekilde reaktif enerji kullanım bedeli yansır:

  • Endüktif reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı %20’ yi aşarsa
  • Kapasitif reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı %15’ i aşarsa

Biz bunu kısaca “reaktif ceza” olarak biliyoruz.

image.png

Güneş enerjisinden elektrik enerjisine...

GES Kurulumu Sonrası Süreç

İşletmemizin çatısına GES kurduğumuz zaman iki durum söz konusu olmaktadır.

  • İşletmenin talep gücünün GES üretim gücünden büyük olması durumu.

Bu durumda işletmemizin aktif güç ihtiyacının bir kısmı GES üzerinden sağlanır. Geri kalan kısmı şebekeden sağlanmaktadır. Bu durumda hala şebekeye bağlı bir tüketici konumundayız. Bu nedenle reaktif enerji sınır değerlerine uyma zorunluluğumuz vardır.

Şebekeden çekmiş olduğumuz aktif güç düştüğünde ne olur? O zaman Endüktif  Qend/P oranımız büyük bir hızla %20 sınır değerini aşacaktır. Bu durumda işletmemiz sınır değerinin aşılması sonucu reaktif cezaya maruz kalacaktır. Özellikle gündüz vakitleri GES’ in üretimde olduğu zaman dilimlerini baz alalım. O zamanlarda bu durum işletmelerin en büyük sorunu olarak gündeme gelmektedir. Biz buna “gün ışığı kâbusu” diyoruz.

  • GES üretim gücünün işletme talep gücünden büyük olması durumu.

Bu durumda işletmenin aktif gücünün tamamı GES üzerinden karşılanacaktır. Böylece  aktif gücün geri kalan kısmı şebekeye verilecektir. Bu durumda reaktif gücün kontrolü çok daha karmaşık bir hal almaktadır. Yani reaktif güç yönetimi sayacın ölçüm yaptığı bölgeye göre düzenlenmek durumundadır.

Bu iki durumun dışında bir üçüncü durum daha vardır. Gece vakitlerinde GES’ler üretim yapamadığı için işletmenin tüm ihtiyacı şebekeden karşılanır. GES’ in üretim yapmadığı durumda inverterler kapasitif etki göstermektedir. Kompanzasyon sisteminin buna uygun şekilde düzenlememesi işletmeyi kapasitif reaktif cezaya sokacaktır. Bunun için kompanzasyon sistemlerinde gerekli endüktif yüklerin kullanılması gerekmektedir.

image.png

GES üretimi ile hem maliyet avantajı hem de sürdürülebilirliğe katkı sağlayın.

Enerji Üretimi Safhasındaki Reaktif Enerji Kullanım Sınır Değerleri

İlgili yönetmeliğin EK-1’inde verilen bilgiye göre sayaç OBIS kodları aşağıdaki gibidir:

Enerji Şekli

Sayaç OBIS Kodu

Ölçülen Değer

Çekilen Aktif Enerji

1.8.0

ÇAE

Verilen Aktif Enerji

2.8.0

VAE

Çekilen Toplam Reaktif Enerji

3.8.0

ÇRE

Verilen Toplam Reaktif Enerji

4.8.0

VRE

Çekilen Endüktif Reaktif Enerji

5.8.0

ÇERE

Çekilen Kapasitif Reaktif Enerji

6.8.0

ÇKRE

Verilen Endüktif Reaktif Enerji

7.8.0

VERE

Verilen Kapasitif Reaktif Enerji

8.8.0

VKRE

İlgili tablo kullanılarak bahsi geçen yönetmeliğe göre sınır değerleri aşağıda bulabilirsiniz.

Kurulu Güç < 50kVA ise

Çekiş Yönünde

  • ÇERE / ÇAE = 0,33 ise Reaktif Enerji Bedeli = ÇERE x Reaktif Enerji Birim Bedeli
  • VKRE / ÇAE = 0,20 ise Reaktif Enerji Bedeli = VKRE x Reaktif Enerji Birim Bedeli
  • Eğer (1) ve (2)’deki limit aynı anda aşılmış ise (1) ve (2)’de hesaplanan değerlerin en yükseği Reaktif Enerji Bedeli yani ceza olarak tüketiciye yansıtılır.

Veriş Yönünde

  • ÇKRE / ÇAE = 0,33 ise Reaktif Enerji Bedeli = ÇKRE x Reaktif Enerji Birim Bedeli

Kurulu Güç > 50kVA ise

Çekiş Yönünde

  • ÇERE / ÇAE = 0,20 ise Reaktif Enerji Bedeli = ÇERE x Reaktif Enerji Birim Bedeli
  • VKRE / ÇAE = 0,15 ise Reaktif Enerji Bedeli = VKRE x Reaktif Enerji Birim Bedeli
  • Eğer (1) ve (2)’deki limit aynı anda aşılmış ise (1) ve (2)’de hesaplanan değerlerin en yükseği Reaktif Enerji Bedeli yani ceza olarak tüketiciye yansıtılır.

Veriş Yönünde

  • ÇKRE / ÇAE = 0,20 ise Reaktif Enerji Bedeli = ÇKRE x Reaktif Enerji Birim Bedeli olarak kullanıcıya yansıtılır.

CTA

GES yatırımları oldukça avantajlıdır. Ancak kurulum sonrası ve işletme esnasında reaktif güç kontrolü yönünde bazı sorunları da peşinden getirmektedir. Günümüz işletmelerinde oldukça popüler olan bu uygulama sonucunda enerji yönetiminin ne kadar önemli olduğunu da gün yüzüne çıkarıyor.

Türkiye’nin ilk ve tek yapay zeka destekli dijital enerji platformu Apollo IoT olarak GES kullanımınızla ilgili size destek olmak için buradayız! Apollo’nun GES Modülü sayesinde güneş enerjisi sistemleriyle sağladığınız elektrik üretimi ve tüketimine dair tüm bilgileri tek bir ekrandan takip edebilisiniz!

Apollo platformuyla hiçbir altyapı kurulumu maliyeti olmadan enerjinizi yönetme imkânı sunuyoruz. Sistemden otomatik olarak veya modem yoluyla aldığımız verilerle, fatura kontrolünüzü yapıyoruz. Aynı zamanda enerji yönetiminizi de doğru planlamanıza destek oluyoruz. Düzenli yeniliklerle firma ihtiyacınıza yönelik çözümler üretip portalı güncelliyoruz. Ham madde maliyetlerinin takibini yapabiliyoruz ve enerji tüketiminizi azaltıyoruz. Böylece, sürdürülebilir geleceğe öncülük etmenize destek olmanın mutluluğunu yaşıyoruz.

Reaktif cezadan kaçınmak, faturalarınızı ve enerjinizi doğru yönetmek ve enerji takip sistemlerinden en verimli faydayı sağlamak ve en verimli elektrik tarifesini seçmek için şimdi hemen 10 günlük ücretsiz Apollo Demo talep edin!

facebook
twitter
linkedin
sphere-toptorus-half
Yatırım Maliyeti Olmadan
Optimum Kazanç Elde Edebilirsiniz